Panik Atak Neden Olur? Belirtileri ve Başa Çıkma Yolları
Güncelleme tarihi: 30 Eyl
Bir anda kalbinizin çok hızlı attığını, nefesinizin yetmediğini, başınızın döndüğünü ve kötü bir şey olacakmış gibi hissettiğinizi düşünün. O anda çoğu kişi ilk olarak şunu düşünür: “Kalp krizi mi geçiriyorum?” ya da “Kontrolümü kaybediyorum.”
Birçok kişi panik atak sırasında kalp krizi geçirdiğini ya da kontrolünü tamamen kaybedeceğini düşünür. Oysa panik atak, yoğun ama geçici bir kaygı halidir.
Panik atak tam olarak böyle yaşanabilir. Yoğun korku ve bedensel alarm hali, kişiye gerçek bir tehlike varmış gibi hissettirir. Oysa çoğu zaman ortada fiziksel bir tehdit değil, sinir sisteminin aşırı alarm vermesi vardır.
Panik Atak Nedir?
Panik atak; aniden başlayan, kısa sürede yoğunlaşan ve kişide yoğun korku yaratan bir kaygı atağıdır. Genellikle birkaç dakika içinde zirveye ulaşır. Bu süreçte kişi hem bedensel hem de zihinsel olarak yoğun bir tehdit hissi yaşar.
En sık görülen belirtiler şunlardır:
• Kalp çarpıntısı
• Nefes darlığı
• Göğüs sıkışması
• Baş dönmesi
• Terleme
• Titreme
• Mide bulantısı
• Uyuşma veya karıncalanma
• Kontrolü kaybetme korkusu
• Ölüm korkusu
Bu belirtiler çok gerçek hissettirdiği için kişi genellikle ilk atağı ciddi bir sağlık sorunu sanır.
Panik Atak Neden Olur?
Panik atak bazen yoğun stresli dönemlerde ortaya çıkabilir, bazen de kişi belirgin bir tetikleyici fark etmeden başlayabilir. Kaygıya yatkınlık, bedensel duyumların tehdit olarak yorumlanması, yoğun stres ve kişinin yaşadığı bazı zorlayıcı deneyimler panik atakların ortaya çıkmasında rol oynayabilir.
Yoğun stres, belirsizlik, ilişkisel çatışmalar, iş baskısı, kayıp deneyimleri ya da uzun süredir bastırılan duygular bedeni sürekli tetikte tutabilir. Bir noktadan sonra sinir sistemi en küçük sinyali bile tehlike gibi algılamaya başlar. Yani beden aslında şunu söyler:
“Ben uzun süredir alarmdayım.”
Panik Atağı Ne Sürdürür?
Bir panik ataktan sonra kişi genellikle bir sonraki atağı yaşamaktan korkmaya başlar. Bu da yeni bir kaygı döngüsü yaratır.
Örneğin:
“Ya tekrar olursa?”
“Ya yalnızken gelirse?”
“Ya bu kez gerçekten bir şey olursa?”
Bu korku kişiyi sürekli bedenini kontrol etmeye iter. Kalp atışını dinlemek, nefesi kontrol etmek, sürekli internetten belirti araştırmak… Bunların hepsi kaygıyı daha da büyütür. Yani kişi aslında panik ataktan değil, panik atak korkusundan yorulmaya başlar.
Panik Atak Sırasında Ne Yapılabilir?
Panik atak sırasında en önemli şey, o hissin tehlikeli değil yoğun olduğunu hatırlamaktır.
Şunlar yardımcı olabilir:
• Belirtiyle savaşmaya çalışmamak
• Nefesi zorla kontrol etmeye çalışmamak
• Bedeni sakinleştirmek yerine güven vermek
• “Bu bir panik atak, geçecek” diyebilmek
• O anı felaket gibi yorumlamamak
Ama burada amaç “hemen geçsin” değil, onunla daha az korkarak kalabilmektir.
Panik atak çoğu zaman yoğun kaygı ile birlikte görülür. Eğer kaygının bedensel ve zihinsel belirtileri hakkında daha detaylı almak isterseniz Kaygı Bozukluğu Belirtileri Nelerdir? başlıklı yazıma göz atabilirsiniz.
Terapi Nasıl Yardımcı Olur?
Panik atakta yalnızca belirtileri azaltmak değil, kişinin bedensel duyumlarını nasıl yorumladığını ve panik döngüsünü nelerin sürdürdüğünü anlamak önemlidir.
Terapi sürecinde;
• Bedensel belirtilerin tehlikeli olarak yorumlanması
• Panik atağın tekrar yaşanacağına ilişkin korku
• Kaçınma davranışları
• Bedeni sürekli kontrol etme
• Güvence arama davranışları
gibi panik döngüsünü sürdürebilen süreçler ele alınabilir.
Panik atak korkutucu bir deneyim olabilir. Ancak panik döngüsünü anlamak, bedensel belirtilere yönelik korkuyu azaltmak ve kaçınma davranışları üzerinde çalışmak bu döngünün zamanla değişmesine yardımcı olabilir. Eğer panik ataklar günlük yaşamınızı kısıtlamaya başladıysa profesyonel destek almak faydalı olabilir.
Bu yazı Klinik Psikolog Özge Yeşilova tarafından hazırlanmıştır. Yetişkinlerde kaygı, ilişki ve bağlanma sorunları, özdeğer, travmatik yaşantılar ve duygusal zorluklar üzerine online çalışmaktadır. Görüşmelere Türkiye' den ve yut dışından katılım sağlanabilir.
Yorumlar