Öz Güven Eksikliği Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Başa Çıkma Yolları
- Psikolog Özge Yeşilova
- 13 Haz
- 3 dakikada okunur
Bir ortamda konuşmadan önce defalarca ne söyleyeceğinizi düşünüyor, yaptığınız şeyleri yeterli bulmuyor ya da başkalarının sizi sizden daha başarılı gördüğünü hissediyor musunuz?
Belki de aldığınız övgüleri kabul etmekte zorlanıyor, yaptığınız hataları uzun süre zihninizde taşıyor veya sürekli kendinizi başkalarıyla kıyaslıyorsunuz. Dışarıdan bakıldığında başarılı ve güçlü görünseniz bile içinizde sık sık “Yeterince iyi değilim” düşüncesiyle mücadele ediyor olabilirsiniz.
Bu deneyimler zaman zaman herkes tarafından yaşanabilir. Ancak bu düşünceler sürekli hale geldiğinde ve kişinin yaşamını etkilemeye başladığında öz güven eksikliğiyle ilişkili olabilir.
Öz Güven Eksikliği Nedir?
Öz güven, kişinin kendi becerilerine, kararlarına ve değerine ilişkin duyduğu güveni ifade eder. Öz güven eksikliği ise kişinin kendisini yetersiz, değersiz veya başarısız olarak algılama eğilimidir.
Öz güven eksikliği yaşayan kişiler genellikle dışarıdan güçlü görünseler bile iç dünyalarında yoğun bir yetersizlik hissi taşıyabilirler. Bu durum yalnızca iş hayatını değil, ilişkileri, sosyal yaşamı ve kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi de etkileyebilir.
Öz Güven Eksikliğinin Belirtileri Nelerdir?
Öz güven eksikliği kişiden kişiye farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Yaygın belirtilerden bazıları şunlardır:
• Sürekli başkalarıyla kıyaslama yapmak
• Eleştirilmekten yoğun şekilde korkmak
• Hata yapmaktan kaçınmak
• Karar verirken zorlanmak
• Başarıları küçümsemek
• Sürekli onay aramak
• Hayır demekte zorlanmak
• Kendini sık sık yetersiz hissetmek
• Yeni deneyimlerden kaçınmak
Örneğin iş yerinde başarılı bir sunum yapan bir kişi, aldığı olumlu geri bildirimlere rağmen “Aslında çok iyi değildi” veya “Şanslıydım” diye düşünebilir. Benzer şekilde bir ilişkide sevildiğine dair işaretler görmesine rağmen sürekli terk edilmekten korkabilir.
Öz Güven Eksikliği Neden Olur?
Öz güven eksikliğinin tek bir nedeni yoktur. Genellikle geçmiş deneyimlerin, öğrenilmiş düşünce kalıplarının ve yaşam olaylarının birleşimi sonucunda ortaya çıkar.
Çocukluk Deneyimleri
Sürekli eleştirilen, başarıları yeterince takdir edilmeyen veya duygusal ihtiyaçları karşılanmayan çocuklar zamanla kendi değerlerinden şüphe etmeye başlayabilirler.
Aşırı Eleştirel İç Ses
Bazı kişiler zamanla kendilerine karşı oldukça sert davranmayı öğrenirler. Başkalarına göstermeyecekleri anlayışı kendilerine göstermezler.
Sürekli Kıyaslama
Özellikle sosyal medya, insanların yalnızca güçlü yanlarını görmeye neden olabilir. Bu durum kişinin kendi eksiklerine odaklanmasını kolaylaştırabilir.
Olumsuz Yaşam Deneyimleri
Reddedilmek, başarısızlık yaşamak, zorbalığa maruz kalmak veya ilişkilerde incinmek de öz güven üzerinde etkili olabilir. Özellikle yoğun reddedilme deneyimleri yaşayan kişilerde bu durum daha belirgin hale gelebilir.
Öz Güven Eksikliği İlişkileri Nasıl Etkiler?
Öz güven eksikliği yalnızca kişinin kendisiyle ilgili değildir; ilişkilerde de önemli sonuçlar doğurabilir.
Kişi:
• Sürekli partnerinden güvence bekleyebilir,
• Terk edilmekten korkabilir,
• Kendi ihtiyaçlarını geri plana atabilir,
• Sınır koymakta zorlanabilir,
• Karşı tarafın düşüncelerine aşırı önem verebilir.
Bu nedenle öz güven eksikliği bazen Kaygılı Bağlanma, Sürekli Onay Arama İhtiyacı veya Hayır Diyememek gibi durumlarla birlikte görülebilir.
Öz Güven Nasıl Geliştirilir?
Öz güven geliştirmek, kişinin kendisini kusursuz görmesi anlamına gelmez. Daha gerçekçi ve şefkatli bir bakış açısı geliştirmeyi içerir.
Bunun için:
• Kendinizi başkalarıyla kıyasladığınızı fark etmeye çalışın.
• Başarılarınızı küçümsemek yerine kabul etmeyi deneyin.
• Hata yapmanın insan olmanın bir parçası olduğunu hatırlayın.
• Küçük hedefler belirleyerek adım adım ilerleyin.
• Kendinizle konuşma biçiminizi gözden geçirin.
Öz güven zamanla gelişebilen bir beceridir. Ancak yetersizlik hissi günlük yaşamınızı, ilişkilerinizi veya işlevselliğinizi belirgin şekilde etkiliyorsa profesyonel destek almak faydalı olabilir.
Ne Zaman Profesyonel Destek Alınmalı?
Zaman zaman kendimizi yetersiz hissetmek veya öz güvenimizde dalgalanmalar yaşamak insan olmanın doğal bir parçasıdır. Ancak bu durum sürekli hale geldiğinde ve yaşam kalitesini etkilemeye başladığında profesyonel destek almak faydalı olabilir.
Özellikle:
• Kendinizi sık sık yetersiz veya değersiz hissediyorsanız,
• Başkalarının onayına aşırı ihtiyaç duyuyorsanız,
• Hata yapma korkusu nedeniyle birçok şeyden kaçınıyorsanız,
• İlişkilerinizde sürekli terk edilme, reddedilme veya eleştirilme kaygısı yaşıyorsanız,
• Öz güven eksikliği iş, okul veya sosyal yaşamınızı olumsuz etkiliyorsa,
bir uzmanla çalışmak bu duyguların altında yatan nedenleri anlamanıza ve daha sağlıklı bir benlik algısı geliştirmenize yardımcı olabilir.
Sonuç
Öz güven eksikliği çoğu zaman kişinin gerçekten yetersiz olmasından değil, uzun zamandır kendisine bu gözle bakıyor olmasından kaynaklanır. Sürekli eleştiren, eksiklere odaklanan ve başarıları küçümseyen bir iç ses zamanla kişinin kendisiyle kurduğu ilişkiyi zorlaştırabilir. Bu durum bazen Mükemmeliyetçilik eğilimleriyle de birlikte görülebilir.
Ancak öz güven değişmez bir özellik değildir. Kişi kendisini daha gerçekçi, daha dengeli ve daha şefkatli bir bakış açısıyla değerlendirmeyi öğrendikçe öz güven de zamanla gelişebilir.
Eğer yetersizlik hissi yaşam kalitenizi, ilişkilerinizi veya günlük işlevselliğinizi etkiliyorsa profesyonel destek almak bu süreci anlamlandırmak ve değiştirmek için önemli bir adım olabilir.
Bu yazı Klinik Psikolog Özge Yeşilova tarafından hazırlanmıştır. Kaygı bozuklukları, ilişki sorunları, travma ve duygusal zorluklar alanında bireysel psikoterapi ve online terapi hizmeti sunmaktadır.
Yorumlar