Sürekli düşünmekten kurtulamıyorum: Overthinking neden olur ve nasıl durdurulur?

Zihnin sürekli aynı şeyleri tekrar tekrar düşünüyorsa, “neden böyle söyledim?”, “acaba yanlış mı yaptım?” diye kendini yoruyorsan ya da geceleri kafanı susturamıyorsan yalnız değilsin.

Birçok kişi bunu sadece “çok düşünmek” olarak görür. Ama çoğu zaman mesele düşünmek değil — düşüncelerin seni kontrol etmeye başlamasıdır.

Klinik olarak sık gördüğüm bir durum Danışanlarda en sık gördüğüm şeylerden biri şu oluyor: Zihin bir olayı bırakmıyor ve kişi günlerce hatta haftalarca aynı sahneyi tekrar tekrar zihninde yaşıyor. Örneğin: Bir mesajı geç gördüğünde “yanlış mı anlaşıldım?” diye saatlerce düşünmek Bir konuşmadan sonra “keşke şunu demeseydim” diye zihinde tekrar tekrar yaşamak Dışarıdan küçük görünen bu şeyler, içeride ciddi bir zihinsel yük oluşturabiliyor.

Neden sürekli düşünürüm?

Sürekli düşünmek çoğu zaman bir zayıflık değil, zihnin seni korumaya çalıştığı bir süreçtir. Özellikle şu durumlarda artar: Belirsizlik seni rahatsız ediyorsa Hata yapmaktan çok korkuyorsan Kontrol duygusunu kaybetmek istemiyorsan Zihin şöyle düşünür: “Daha fazla düşünürsem, bir şeyi kaçırmam ve kendimi korurum.” Ama burada bir sorun oluşur: Zihin çözmeye çalıştıkça daha çok dolaşır ve çıkmaz bir döngüye girer.

Sürekli düşünmek (overthinking) seni nasıl etkiler?

Başta sadece “fazla düşünmek” gibi görünür ama zamanla hayatın içine yayılır: Aynı konuyu defalarca zihinde tekrar etmek Karar verememek Küçük şeyleri büyütmek Uykuda zorlanmak İlişkilerde gereksiz kaygı yaşamak Bir süre sonra bu durum düşünmekten çok zihnin içinde sıkışmak gibi hissedilir.

Overthinking nasıl durdurulur?

Burada en sık yapılan hata şudur: “Düşünmemeliyim” diye kendini zorlamak. Ama bu yöntem işe yaramaz. Hatta çoğu zaman düşünceleri daha da artırır. Bunun yerine:

1. Düşünceyle savaşma, sadece fark et Aklına gelen düşünceyi bastırmaya çalışma. Sadece şunu fark et: “Şu an zihnim yine aynı şeyi düşünüyor.” Bu farkındalık bile düşüncenin yoğunluğunu azaltır.

2. Kendine şu soruyu sor “Bu şu an çözebileceğim bir şey mi?” Eğer cevap hayırsa, zihnini zorlamak yerine ertelemeyi öğren: “Bunu sonra düşünebilirim.”

3. Düşünce = gerçek değildir Zihinden geçen her düşünce doğru olmak zorunda değildir. Çoğu düşünce: bir ihtimaldir bir korkudur bir varsayımdır Gerçekle aynı şey değildir.

4. Bedene geri dön Zihin çok aktif olduğunda, çözüm genelde zihinde değil bedendedir: Kısa bir yürüyüş Nefese odaklanmak Fiziksel hareket etmek Bu, zihinsel döngüyü kırmaya yardımcı olur.

Sürekli düşünmek çoğu zaman tek başına ortaya çıkmaz. Özellikle yoğun kaygı, belirsizliğe tahammül etmekte zorlanma ve kontrol ihtiyacı bu döngüyü besleyebilir. Bu nedenle Kaygı Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?, Her Şeyi Kontrol Etme İhtiyacı Nedir? ve Öz Güven Eksikliği Nedir? başlıklı yazılarda konuyu daha iyi anlamaya yardımcı olabilir.

Ne zaman destek almak gerekir?

Eğer düşünceler:

• Günlük yaşamını etkiliyorsa

• Uykunu bozuyorsa

• İlişkilerini zorluyorsa bu durum tek başına yönetmesi zor bir hale gelmiş olabilir.

Aşırı düşünmenin yarattığı o sıkışmışlık hissi, çoğu zaman zihnin yorulmuş bir döngüsüdür. Eğer bu durum günlük yaşamını, uykunu veya ilişkilerini etkiliyorsa, bunu tek başına çözmeye çalışmak zorlayıcı olabilir. Bu süreci birlikte anlamlandırabilir ve zihninde daha sakin bir alan oluşturabiliriz. Görüşme veya bilgi almak için benimle iletişime geçebilirsiniz.

Bu yazı Klinik Psikolog Özge Yeşilova tarafından hazırlanmıştır. Kaygı bozuklukları, ilişki sorunları, travma ve duygusal zorluklar alanında bireysel psikoterapi ve online terapi hizmeti sunmaktadır.

Benimle İletişime Geç